{"id":3075,"date":"2024-03-22T16:09:41","date_gmt":"2024-03-22T13:09:41","guid":{"rendered":"https:\/\/pharmaworlddergi.com\/?p=3075"},"modified":"2024-03-23T08:12:27","modified_gmt":"2024-03-23T05:12:27","slug":"ani-gelisen-bir-ileri-yas-hastaligi-deliryum","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pharmaworlddergi.com\/?p=3075","title":{"rendered":"Ani Geli\u015fen Bir \u0130leri Ya\u015f Hastal\u0131\u011f\u0131: DEL\u0130RYUM"},"content":{"rendered":"\n<p><strong>Ki\u015filerde ani ba\u015flang\u0131\u00e7l\u0131\u00a0ve dalgal\u0131 seyreden, ak\u0131l kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131, dikkat da\u011f\u0131n\u0131kl\u0131\u011f\u0131, bilin\u00e7 durumunda de\u011fi\u015fiklikle kendini g\u00f6steren bir tablo olarak tan\u0131mlanan deliryum hakk\u0131nda Amerikan Hastanesi N\u00f6roloji B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019nden Dr. B\u00fclent Kahyao\u011flu bilgi verdi.<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><strong>Deliryum hastal\u0131\u011f\u0131 nedir, neden olur?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Ki\u015filerde ani ba\u015flang\u0131\u00e7l\u0131&nbsp;ve dalgal\u0131 seyreden, ak\u0131l kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131, dikkat da\u011f\u0131n\u0131kl\u0131\u011f\u0131, bilin\u00e7 durumunda de\u011fi\u015fiklikle kendini g\u00f6steren bir tablodur.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00d6zellikle 65 ya\u015f \u00fczeri ki\u015filerde \u00f6nceye ait demans ya da bili\u015fsel i\u015flevlerde bozulma varsa, beynin stres kar\u015f\u0131lama kapasitesindeki d\u00fc\u015f\u00fc\u015f nedeniyle yeni bir stres y\u00fck\u00fcn\u00fcn kald\u0131r\u0131lamaz olmas\u0131 bu tabloya yol a\u00e7ar. Ayr\u0131ca, yeni geli\u015fen hastal\u0131k tablosu, travmalar (\u00f6zellikle kal\u00e7a k\u0131r\u0131klar\u0131), hastaneye, yo\u011fun bak\u0131m b\u00f6l\u00fcm\u00fcne yat\u0131\u015f ve kullan\u0131lan ila\u00e7lar da bu s\u00fcreci do\u011furabilir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Belirtileri nelerdir?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Dikkati yo\u011funla\u015ft\u0131rmada g\u00fc\u00e7l\u00fck, cevaplar\u0131n yava\u015flamas\u0131, alg\u0131da g\u00fc\u00e7l\u00fck, g\u00f6rsel ya da i\u015fitsel hayaller, genel hareketlerde yava\u015flama ve azalma, yerinde duramama, sinirlilik, uyku d\u00fczeni ve i\u015ftahta de\u011fi\u015fiklikler, i\u00e7e kapanma, \u00e7evreyle ili\u015fkiyi kesme, duygudurumunda farkl\u0131l\u0131klar&nbsp;ba\u015flang\u0131\u00e7 belirtileri olabilir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Tan\u0131s\u0131 nas\u0131l konuyor ve tedavisi nas\u0131ld\u0131r?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Belirtilerin erken d\u00f6nemde tan\u0131nmas\u0131, yak\u0131nlar\u0131n\u0131n, hastanedeyse sa\u011fl\u0131k personelinin dalgal\u0131 seyreden bulgular\u0131 tan\u0131mas\u0131 \u00e7ok \u00f6nemlidir. Tan\u0131, e\u011fitilmi\u015f sa\u011fl\u0131k personeli taraf\u0131ndan yap\u0131lan, uygulamas\u0131 basit ve k\u0131sa s\u00fcren tarama testi (4 AT) ile konulur.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Demans ile ayn\u0131 diyebilir miyiz ya da iki hastal\u0131k aras\u0131ndaki fark nedir?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Demans, bili\u015fsel i\u015flevlerin (bellek, davran\u0131\u015f, ki\u015filik, problem \u00e7\u00f6zme, de\u011ferlendirme, duygudurumu vb.) bir s\u00fcre\u00e7 i\u00e7inde bozulmas\u0131yla giden bir tablodur.<\/p>\n\n\n\n<p>Deliryum ise, ani geli\u015fen ve dalgal\u0131 seyreden bir bozulma tablosudur. Hastalar\u0131n t\u0131bbi bilgi dok\u00fcmantasyonu ya da yak\u0131nlar\u0131n\u0131n g\u00f6zlemleri, iki tabloyu ay\u0131rt etmek i\u00e7in kullan\u0131l\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Daha \u00e7ok kimlerde g\u00f6r\u00fcl\u00fcr? Neden?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Uzun s\u00fcreli hastane yat\u0131\u015flar\u0131, varsa altta yatan hastal\u0131k tablosunun a\u011f\u0131rl\u0131\u011f\u0131, kullan\u0131lan ila\u00e7lar, yo\u011fun bak\u0131m yat\u0131\u015flar\u0131 deliryumu tetikler. Kal\u00e7a k\u0131r\u0131klar\u0131 ve b\u00fcy\u00fck cerrahi giri\u015fim ge\u00e7irenlerde, kanser hastalar\u0131nda daha s\u0131k g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bu grup hastalar\u0131n \u00f6nceden belirlenmesi, olas\u0131 deliryum geli\u015fimini \u00f6nleme a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00f6nemlidir. Oda, personel se\u00e7imi, yak\u0131nlar\u0131na ve hastaya bilgi verilmesi \u00f6nemli ad\u0131mlard\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Bu hastalara yakla\u015f\u0131m nas\u0131l olmal\u0131d\u0131r?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<ul>\n<li>Hastane ko\u015fullar\u0131n\u0131n deliryumu \u00f6nleyici \u015fekilde d\u00fczenlenmesi \u00f6nemlidir.<strong><\/strong><\/li>\n\n\n\n<li>Odalar\u0131n ayd\u0131nl\u0131k, g\u00fcne\u015f \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131 alacak \u015fekilde olmas\u0131, duvar saati, takvim yerle\u015ftirilmesi, hastalar\u0131n yer\/zaman y\u00f6nelimine katk\u0131 sa\u011flar. <strong><\/strong><\/li>\n\n\n\n<li>G\u00fcn \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131ndan m\u00fcmk\u00fcn oldu\u011funca fazla yararlanmas\u0131, g\u00f6rd\u00fc\u011f\u00fc hayaller i\u00e7in ayn\u0131 do\u011frultuda yan\u0131t verilmesi gereklidir.<strong><\/strong><\/li>\n\n\n\n<li>Gece daha fazla olmak \u00fczere, g\u00fcnd\u00fcz de \u00e7evre sessizli\u011finin sa\u011flanmas\u0131 \u00f6nemlidir.<strong><\/strong><\/li>\n\n\n\n<li>Durumu hakk\u0131nda bilgi verilmesi, uyku&nbsp;d\u00fczeninin sa\u011flanmas\u0131, varsa g\u00f6zl\u00fck, i\u015fitme cihaz\u0131 gibi yard\u0131mc\u0131 ara\u00e7lar\u0131n kullan\u0131lmas\u0131 \u00f6nemlidir. <strong><\/strong><\/li>\n\n\n\n<li>Yak\u0131nlar\u0131n\u0131n daha s\u0131k hasta yan\u0131nda olmas\u0131, al\u0131\u015fk\u0131n oldu\u011fu k\u00fc\u00e7\u00fck e\u015fyalar\u0131n getirilmesi i\u015fe yarar. <strong><\/strong><\/li>\n\n\n\n<li>Personelin yap\u0131lacak her \u015feyi, i\u015flemleri ya da oda d\u00fczenlemesi konusunda yap\u0131lacaklar\u0131 \u00f6nceden haber vermesi korkular\u0131 en aza indirmektedir. <strong><\/strong><\/li>\n\n\n\n<li>Hem\u015firelik hizmetlerinin ve t\u0131bbi i\u015flemlerin uyku saatlerine uygun olarak d\u00fczenlenmesi, hastalar\u0131n beslenme ve s\u0131v\u0131 al\u0131m\u0131 miktarlar\u0131n\u0131n izlenmesi gerekir. <strong><\/strong><\/li>\n\n\n\n<li>Enfeksiyon geli\u015fiminin \u00f6nlenmesi, genel durum bozulmas\u0131 ve deliryum tetikleyici antibiyotik kullan\u0131m\u0131n\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ebilmektedir.<strong><\/strong><\/li>\n\n\n\n<li>Tedavi s\u00fcrecinde hastan\u0131n kendine ya da \u00e7evreye zarar\u0131 yoksa sakinle\u015ftirici ila\u00e7 kullan\u0131m\u0131 \u00f6nerilmez. <strong><\/strong><\/li>\n<\/ul>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Ki\u015filerde ani ba\u015flang\u0131\u00e7l\u0131\u00a0ve dalgal\u0131 seyreden, ak\u0131l kar\u0131\u015f\u0131kl\u0131\u011f\u0131, dikkat da\u011f\u0131n\u0131kl\u0131\u011f\u0131, bilin\u00e7 durumunda de\u011fi\u015fiklikle kendini g\u00f6steren bir tablo olarak tan\u0131mlanan deliryum hakk\u0131nda Amerikan Hastanesi N\u00f6roloji B\u00f6l\u00fcm\u00fc\u2019nden Dr. B\u00fclent Kahyao\u011flu bilgi verdi.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3082,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[48,42],"tags":[185,76,83,40,97],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pharmaworlddergi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3075"}],"collection":[{"href":"https:\/\/pharmaworlddergi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pharmaworlddergi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pharmaworlddergi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pharmaworlddergi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3075"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/pharmaworlddergi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3075\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3077,"href":"https:\/\/pharmaworlddergi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3075\/revisions\/3077"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pharmaworlddergi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3082"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pharmaworlddergi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3075"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pharmaworlddergi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3075"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pharmaworlddergi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3075"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}