{"id":3900,"date":"2024-12-09T16:45:30","date_gmt":"2024-12-09T13:45:30","guid":{"rendered":"https:\/\/pharmaworlddergi.com\/?p=3900"},"modified":"2024-12-09T16:52:17","modified_gmt":"2024-12-09T13:52:17","slug":"bipolar-bozukluk-ve-metabolizma-duygudurum-iliskisi","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/pharmaworlddergi.com\/?p=3900","title":{"rendered":"Bipolar Bozukluk ve Metabolizma &#8211; Duygudurum \u0130li\u015fkisi"},"content":{"rendered":"\n<p>Bipolar bozukluk alan\u0131ndaki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ile hem T\u00fcrkiye\u2019de hem de yurt d\u0131\u015f\u0131nda ad\u0131ndan s\u0131k\u00e7a s\u00f6z ettiren Dokuz Eyl\u00fcl \u00dcniversitesi T\u0131p Fak\u00fcltesi Psikiyatri Anabilim Dal\u0131 Emekli \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof. Dr. Ay\u015feg\u00fcl Y\u0131ld\u0131z ile bipolar bozuklu\u011fun seyri, tan\u0131s\u0131 ve tedavisi ile metabolizma ve duygudurum ili\u015fkisi \u00fczerine konu\u015ftuk.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Bipolar bozukluk nedir? Nas\u0131l tan\u0131 konur?<\/strong><\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"alignleft size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"697\" src=\"https:\/\/pharmaworlddergi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/aysegul-yildiz-web-1024x697.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-3901\" style=\"width:214px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/pharmaworlddergi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/aysegul-yildiz-web-1024x697.jpg 1024w, https:\/\/pharmaworlddergi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/aysegul-yildiz-web-300x204.jpg 300w, https:\/\/pharmaworlddergi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/aysegul-yildiz-web-768x523.jpg 768w, https:\/\/pharmaworlddergi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/aysegul-yildiz-web-1536x1046.jpg 1536w, https:\/\/pharmaworlddergi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/aysegul-yildiz-web-2048x1395.jpg 2048w, https:\/\/pharmaworlddergi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/aysegul-yildiz-web-110x75.jpg 110w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p>Bipolar kavram\u0131, duygudurumun baz\u0131 zamanlarda normalin \u00f6tesinde y\u00fckselmesini, baz\u0131 zamanlarda da \u00e7\u00f6kmesini anlat\u0131r. Y\u00fckseli\u015f d\u00f6nemlerine manik d\u00f6nemler denir.&nbsp; Ki\u015fi o d\u00f6nemlerde kendini \u00e7ok iyi, \u00e7ok enerjik, \u00e7ok \u00fcst\u00fcn hissedebilir. Bu d\u00f6nemlerde ki\u015finin engellenme e\u015fi\u011fi d\u00fc\u015fer, yani \u00e7abuk sinirlenir ve normalde yapmayaca\u011f\u0131 ta\u015fk\u0131nl\u0131klar yapabilir. Yine bu d\u00f6nemlerde ki\u015finin uyku ihtiyac\u0131 azal\u0131r, \u00e7a\u011fr\u0131\u015f\u0131mlar\u0131 h\u0131zlan\u0131r, \u00e7ok konu\u015fur, yeni plan ve projelere, yeni parlak fikirlere a\u00e7\u0131k bir \u015fekilde beyin h\u0131zl\u0131 \u00e7al\u0131\u015f\u0131r. \u00c7ok para harcama, a\u015f\u0131r\u0131 cinsellik, tedbirsiz ve g\u00f6z\u00fc kara bir \u015fekilde zevk veren aktivitelere d\u00fc\u015fk\u00fcnl\u00fck yine bu d\u00f6nemlere \u00f6zg\u00fcd\u00fcr. Bazen bu belirtiler hafif seyreder ve ki\u015finin ya\u015fam verimlili\u011fini bozmaktan ziyade art\u0131r\u0131r ki b\u00f6yle oldu\u011funda buna hipomanik atak denir. Bazen de bu belirtiler nedeniyle ki\u015finin i\u015f ya\u015fam\u0131, evlili\u011fi, ki\u015fileraras\u0131 ili\u015fkileri bozulur, mali y\u00f6nden ya da kanuni a\u00e7\u0131dan zarara u\u011frar, bu duruma art\u0131k hipomanik de\u011fil, manik atak denir. Bazen de bu belirtilere psikotik belirtiler dedi\u011fimiz ger\u00e7ek d\u0131\u015f\u0131 inan\u0131\u015flar ya da alg\u0131sal ya\u015fant\u0131lar e\u015flik edebilir. \u00d6yle ki ki\u015fi TV, radyo veya gazeteden ya da etraf\u0131ndaki \u015feylerin d\u00fczenleni\u015f bi\u00e7imlerinden \u00f6zel anlamlar \u00e7\u0131karabilir veya sesler duyabilir, \u00e7e\u015fitli g\u00f6r\u00fcnt\u00fcler g\u00f6rebilir ki buna da psikotik \u00f6zellikli manik atak denir. Ki\u015fi ya\u015fam\u0131 boyunca bir tek manik atak dahi ge\u00e7irmi\u015f olsa tan\u0131s\u0131 bipolar bozukluk tip I\u2019dir.<\/p>\n\n\n\n<p>\u00c7\u00f6k\u00fc\u015f d\u00f6nemlerinde ise, ki\u015fi \u00e7\u00f6kk\u00fcn karamsar bir duyguduruma kap\u0131l\u0131r, hemen hi\u00e7bir \u015feyden zevk alamaz hale gelir, enerjisizlik, yorgunluk bitkinlik, uykuda artma ya da uyuyamama, i\u015ftahs\u0131zl\u0131k ya da i\u015ftah art\u0131\u015f\u0131, kendini de\u011fersiz hissetme veya su\u00e7luluk duygular\u0131, \u00f6l\u00fcm d\u00fc\u015f\u00fcnceleri, d\u00fc\u015f\u00fcnememe, karar verememe \u00e7\u00f6kk\u00fcn d\u00f6nemlerin karakteristik \u00f6zelliklerindendir. Bipolar bozuklukta hemen her zaman y\u00fckseli\u015f d\u00f6nemlerinin yan\u0131 s\u0131ra bu \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f d\u00f6nemleri de ya\u015fan\u0131r ve ki\u015fi en b\u00fcy\u00fck intihar riskini depresyon ata\u011f\u0131 dedi\u011fimiz bu \u00e7\u00f6k\u00fc\u015f d\u00f6nemlerinde ta\u015f\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p>Bipolar II bozukluk dedi\u011fimiz di\u011fer tipinde ise en az bir hipomanik ve en az bir depresif atak ya\u015fanm\u0131\u015ft\u0131r. Bu ki\u015filer asla manik atak ge\u00e7irmemi\u015ftir. Hipomanik atak asl\u0131nda manik ata\u011fa benzer. Ancak hipomanik atakta i\u015flevsellikte yani ki\u015finin ya\u015fam verimlili\u011finde bozulma olmaz, psikotik belirtiler g\u00f6r\u00fclmez, hastaneye yat\u0131\u015f gerekmez.<\/p>\n\n\n\n<p>Bir de hipomani benzeri ancak hipomani tan\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fctlerini kar\u015f\u0131lamayan ve depresyon benzeri, ancak depresyon tan\u0131 \u00f6l\u00e7\u00fctlerini de kar\u015f\u0131lamayan pek \u00e7ok d\u00f6nemin en az iki y\u0131l s\u00fcreyle kronik seyir g\u00f6sterdi\u011fi durumlar vard\u0131r ki bu durumlara da siklotimik bozukluk denir. \u00d6zellikle psikotik belirtiler e\u015fli\u011finde seyreden bipolar I bozukluk bazen \u015fizofreni, \u015fizoaffektif ya da \u015fizobipolar bozuklukla kar\u0131\u015fabilir. Ay\u0131r\u0131c\u0131 tan\u0131da hekimlerin sorgularken, hasta ve hasta yak\u0131nlar\u0131n\u0131n da yan\u0131t verirken dikkat edece\u011fi en \u00f6nemli husus; psikotik belirtilerle duygudurum belirtilerinin e\u015f zamanl\u0131 g\u00f6r\u00fcl\u00fcp g\u00f6r\u00fclmedi\u011fidir. Ki\u015fi bir manik ya da depresif atak s\u0131ras\u0131nda ataklarla e\u015f zamanl\u0131 olarak psikotik belirtiler, yani sanr\u0131 dedi\u011fimiz d\u00fc\u015f\u00fcnce bozukluklar\u0131 ya da hal\u00fcsinasyon dedi\u011fimiz ger\u00e7ek d\u0131\u015f\u0131 alg\u0131sal ya\u015fant\u0131lar ya\u015f\u0131yorsa ay\u0131r\u0131c\u0131 tan\u0131 sorunu yoktur, zira bu durum psikotik \u00f6zellik g\u00f6steren bipolar bozukluktur. Hatta bu psikotik \u00f6zellikli duygudurum ataklar\u0131 s\u0131ras\u0131nda, manik veya depresif belirtilerin olmad\u0131\u011f\u0131, sadece psikotik belirtilerin oldu\u011fu g\u00fcnler de ya\u015fanabilir. Ancak bu s\u00fcre en fazla 13 g\u00fcnd\u00fcr. Psikotik belirtiler, 14 g\u00fcn ve daha uzun s\u00fcre duygudurum belirtileri olmaks\u0131z\u0131n tek ba\u015f\u0131na ya\u015fan\u0131rsa, o zaman zaten bipolar olma olas\u0131l\u0131\u011f\u0131 ortadan kalkar, tan\u0131 \u015fizobipolar (\u015fizoaffektif) ya da \u015fizofreni olur.&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p>Bipolar II bozuklukta hipoamanik ataklar g\u00f6z ard\u0131 edilip sorgulanmazsa ya da tespit edilemezse unipolar ya da major depresif bozukluk ile kar\u0131\u015fabilir. Ayr\u0131ca bipolar I bozuklukta da karma ataklar depresyon zannedilerek yine yanl\u0131\u015f bir \u015fekilde tek u\u00e7lu depresyon tan\u0131s\u0131 konulabilir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Bipolar depresyon ile maj\u00f6r depresyon aras\u0131ndaki fark nedir?&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Klinik anlamda depresyon dedi\u011fimiz durum, asl\u0131nda maj\u00f6r depresif atakt\u0131r. Major depresif atak diyebilmek i\u00e7in ise, ki\u015finin en az iki hafta s\u00fcre ile kendisini \u00e7\u00f6kk\u00fcn, karamsar, mutsuz hissetti\u011fi ve\/veya normalde zevk ald\u0131\u011f\u0131 \u015feylerden zevk alamad\u0131\u011f\u0131 veya bunlara eskisi kadar ilgi duymad\u0131\u011f\u0131 bir d\u00f6nem olmas\u0131 gerekir. Bu iki temel belirtiden en az biri olmak \u00fczere, ayn\u0131 d\u00f6nemde bu duruma e\u015flik eden i\u015ftah ve\/veya kilo de\u011fi\u015fiklikleri, uyuyamama veya \u00e7ok uyuma, de\u011fersiz ya da su\u00e7lu hissetme, enerjisizlik yorgunluk bitkinlik hali, d\u00fc\u015f\u00fcnememe veya odaklanamama veya karars\u0131zl\u0131k hali, hayat\u0131 ya\u015famaya de\u011fer bulmama veya \u00f6lsem de kurtulsam d\u00fc\u015f\u00fcnceleri, a\u011f\u0131r \u00e7ekimde gibi olma ya da huzursuzluk hali gibi belirtilerin en az 4\u2019\u00fc e\u015flik ediyorsa ve ki\u015fi bu durumdan rahats\u0131z hissediyor ve\/veya bu durum nedeniyle ya\u015fam verimlili\u011fi d\u00fc\u015f\u00fcyorsa buna maj\u00f6r depresif atak denir ve hastal\u0131\u011f\u0131n ad\u0131, ister tek bir depresyon ata\u011f\u0131 olsun, ister birden \u00e7ok atak olsun maj\u00f6r depresif bozukluk olur. Ayr\u0131ca, yanl\u0131\u015f bir alg\u0131ya yol a\u00e7mamak i\u00e7in belirtelim ki min\u00f6r depresyon ata\u011f\u0131 veya min\u00f6r depresif bozukluk diye bir kavram yoktur. Maj\u00f6r depresif ataklar, hafif, orta veya a\u011f\u0131r \u015fiddette olabilir; a\u011f\u0131r \u015fiddette olanlar ise, psikotik \u00f6zellikli veya psikotik \u00f6zellik g\u00f6stermeyen \u015fekilde seyredebilir. Psikotik \u00f6zellik dedi\u011fimiz ise, tart\u0131\u015fmayla de\u011fi\u015ftirilemeyen, k\u00fclt\u00fcr ve dinle a\u00e7\u0131klanamayan yanl\u0131\u015f d\u00fc\u015f\u00fcnce ve inan\u0131\u015flar veya be\u015f duyu organ\u0131 ile alg\u0131lanamayan ve ger\u00e7ekte olmayan alg\u0131sal ya\u015fant\u0131lard\u0131r. Maj\u00f6r depresif ataklar, tek u\u00e7lu depresif bozukluk ya da maj\u00f6r depresif bozukluk seyrinde de g\u00f6r\u00fclebilir, iki u\u00e7lu yani bipolar duygudurum bozukluklar\u0131n\u0131n seyri esnas\u0131nda da g\u00f6r\u00fclebilir. Bipolar depresyon mu, unipolar depresyon mu oldu\u011fu ge\u00e7mi\u015f ya da \u015fimdiki manik veya hipomanik ataklar\u0131n hastal\u0131k seyrine dahil olup olmas\u0131yla ayr\u0131l\u0131r. Manik ya da hipomanik ataklar ise, kendini \u00e7ok iyi veya heyecanl\u0131, enerjik hissetme veya sinirlenmeye yatk\u0131n olma haline e\u015flik eden uyku ihtiyac\u0131nda azalma, \u00f6zg\u00fcven art\u0131\u015f\u0131 ya da b\u00fcy\u00fckl\u00fck duygular\u0131, d\u00fc\u015f\u00fcnce ak\u0131\u015f\u0131n\u0131n h\u0131zlanmas\u0131, artm\u0131\u015f konu\u015fkanl\u0131k, amaca y\u00f6nelik aktivitelerin artmas\u0131 ve riskli davran\u0131\u015flara yatk\u0131nl\u0131k ile kendini g\u00f6sterir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Hangisinin tedavisi daha zordur?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Maj\u00f6r depresif ataklar\u0131n \u015fiddeti, s\u00fcresi ve tedaviye yan\u0131t hem bipolar bozukluklarda hem de unipolar depresif bozuklukta ki\u015fiden ki\u015fiye hatta ayn\u0131 ki\u015fide y\u0131llar i\u00e7inde ataktan ata\u011fa de\u011fi\u015fkenlik g\u00f6sterebilir. Ancak hem klinisyenler hem de etkilenen bireyler i\u00e7in bipolar depresyonla m\u00fccadele etmek g\u00f6rece daha zordur. \u00c7\u00fcnk\u00fc unipolar depresyon tedavisinde 30\u2019dan fazla antidepresan ila\u00e7 kullanabilme \u015fans\u0131 varken, bipolar depresyonda hastal\u0131\u011f\u0131n iki u\u00e7lu do\u011fas\u0131ndan dolay\u0131 antidepresanlarla tetiklenebilecek manik kayma riski oldu\u011fu i\u00e7in her antidepresan kullan\u0131lamaz; kullan\u0131lanlara da unipolar depresyonda oldu\u011fu kadar rahat yan\u0131t al\u0131namaz. Ayr\u0131ca, bipolar depresyonlar\u0131n \u00f6zellikle de bipolar bozukluk tip II seyrinde ortaya \u00e7\u0131kan depresyonlar\u0131n do\u011fas\u0131nda hiperfaji (\u00e7ok yeme, artm\u0131\u015f i\u015ftah), bazen g\u00fcnde 16-18 saati bulan hipersomni (\u00e7ok uyuma) ve a\u011f\u0131r enerjisizlik s\u0131k g\u00f6r\u00fcl\u00fcr. Bipolar depresyon tedavisi i\u00e7in onayl\u0131 az say\u0131daki ila\u00e7 se\u00e7ene\u011finin \u00f6nemli bir k\u0131sm\u0131nda da artm\u0131\u015f uyku ve i\u015ftah\/kilo yan etkisi olmas\u0131 klinisyenler i\u00e7in tedavi se\u00e7iminde \u00f6nemli bir engel te\u015fkil eder. Ayr\u0131ca, bipolar depresyonlar \u00e7ok daha kronik seyirli olabilir ve i\u015flevselli\u011fi \u00f6nemli \u00f6l\u00e7\u00fcde bozabilir.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Bipolar depresyon neden bu kadar inat\u00e7\u0131d\u0131r, \u00e7aresi var m\u0131d\u0131r?<\/strong><\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"alignleft size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"1024\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/pharmaworlddergi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/bipolar-1-1024x1024.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-3902\" style=\"width:222px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/pharmaworlddergi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/bipolar-1-1024x1024.jpg 1024w, https:\/\/pharmaworlddergi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/bipolar-1-300x300.jpg 300w, https:\/\/pharmaworlddergi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/bipolar-1-150x150.jpg 150w, https:\/\/pharmaworlddergi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/bipolar-1-768x769.jpg 768w, https:\/\/pharmaworlddergi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/bipolar-1.jpg 1395w\" sizes=\"(max-width: 1024px) 100vw, 1024px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p>Bipolar bozuklu\u011fun manik\/hipomanik, yani y\u00fckselme d\u00f6nemlerinde beyinde inan\u0131lmaz bir dopamin sal\u0131n\u0131m\u0131 olur ve y\u00fckselme d\u00f6nemi bitti\u011finde dopamin t\u00fckenmi\u015f olur. Bu s\u00f6z konusu mekanizma a\u00e7\u0131s\u0131ndan \u00e7ok sade bir tan\u0131mlama da olsa do\u011frudur ve s\u0131kl\u0131kla manik ya da hipomanik ataklar\u0131n sonras\u0131nda ortaya \u00e7\u0131kan maj\u00f6r depresyon ataklar\u0131n\u0131 a\u00e7\u0131klar. Beyin dopamin kaynaklar\u0131n\u0131 a\u015f\u0131r\u0131 kullanm\u0131\u015f ve art\u0131k ila\u00e7 deste\u011fi ile bile kolayca dopamin \u00fcretemez bir hale gelmi\u015ftir. \u00d6te yandan az \u00f6nce de ifade etti\u011fimiz gibi bipolar depresyon tedavisi i\u00e7in se\u00e7enekler unipolar yani tek u\u00e7lu depresyon kadar bol de\u011fildir ve etkilili\u011fi ispatlanm\u0131\u015f tedavilerin \u00e7o\u011funun yan etkileri depresyon ata\u011f\u0131ndaki bipolar hastan\u0131n h\u00e2lihaz\u0131rda artm\u0131\u015f uykusu ve i\u015ftah\u0131 a\u00e7\u0131s\u0131ndan kabul g\u00f6rmez. T\u00fcm bu fakt\u00f6rler bipolar depresyonu tedavisi g\u00fc\u00e7 inat\u00e7\u0131 bir durum haline getirir. \u00c7aresi var m\u0131 sorunuza gelince, evet tabii ki \u00e7aresi var. Bipolar depresyon tedavisi i\u00e7in kan\u0131ta dayal\u0131 yeni analizler h\u00e2lihaz\u0131rda onayl\u0131 mevcut se\u00e7eneklerin \u00fczerine yeni tedavi stratejileri ortaya \u00e7\u0131karm\u0131\u015ft\u0131r. Bunlardan en g\u00fcncel ve en sistematik olan iki tanesi taraf\u0131m\u0131zca derlenmi\u015f olup, biri alan\u0131n en prestijli dergilerinden olan Lancet\u2019de birka\u00e7 ay \u00f6nce yay\u0131nlanm\u0131\u015ft\u0131r. Di\u011feri ise, yine klinisyenler i\u00e7in kolay yorumlanabilir bir rehber niteli\u011finde haz\u0131rlanm\u0131\u015f kan\u0131ta dayal\u0131 sistematik bir sentez olup yak\u0131n zamanda okuyucular\u0131 ile bulu\u015facakt\u0131r.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Bipolar bozuklu\u011fun seyri veya tedavisi hakk\u0131nda yeni geli\u015fmeler var m\u0131?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Az \u00f6nce bahsetti\u011fim iki yaz\u0131y\u0131 en g\u00fcncel bilgiler ile bipolar depresyon tedavisi uygulamak isteyen meslekta\u015flar\u0131m\u0131z i\u00e7in tavsiye ediyorum: Y\u0131ld\u0131z ve ark., Lancet Psychiatry 2023 ve Y\u0131ld\u0131z &amp; Yal\u0131n Neuropsychobiology, invited review, in press. \u00c7ok net ve kan\u0131ta dayal\u0131 bir \u015fekilde en yararl\u0131 bilgileri \u00f6zetleyen bu iki eser \u015fu an diren\u00e7li veya diren\u00e7siz bipolar depresyon tedavisi i\u00e7in tam bir rehber niteli\u011finde. Ayr\u0131ca, Oxford University Press (OUP) taraf\u0131ndan Amerika ve Avrupa\u2019da yay\u0131mlanan <strong><em>The Bipolar Book: History, Neurobiology, and Treatment<\/em><\/strong>\u2019\u0131n birebir T\u00fcrk\u00e7e \u00e7evirisi \u00e7ok b\u00fcy\u00fck emeklerle titizlikle haz\u0131rland\u0131 ve OUP in izniyle T\u00fcrkiye\u2019de yay\u0131mland\u0131. Bipolar bozukluk ile ilgili t\u00fcm alanlar\u0131 bilimsel veriler \u0131\u015f\u0131\u011f\u0131nda ele alan bir eser ve nihayet kendi dilimizde kendi \u00fclkemizde ve orjinaline g\u00f6re \u00e7ok daha avantajl\u0131 fiyatlarla \u00e7\u0131kt\u0131.<\/p>\n\n\n\n<p>Bu eserler zaten g\u00fcncel bilgileri en do\u011fru ve g\u00fczel bi\u00e7imde aktaracakt\u0131r. Ancak, burada da bahsetmeye de\u011fer iki geli\u015fme bipolar bozuklu\u011fun hem genel sistemik olarak hem de beyinde bir h\u0131zl\u0131 ya\u015flanmaya yol a\u00e7t\u0131\u011f\u0131d\u0131r ki bu ya\u015flanmalar\u0131n her ikisi de beden kitle indeksi y\u00fcksek vakalarda daha da h\u0131zl\u0131 olmaktad\u0131r. O y\u00fczden bipolar bozukluk ataklar d\u0131\u015f\u0131nda da beyine ve v\u00fccuda zarar verebilen \u00f6nemli bir hastal\u0131kt\u0131r ve en iyi \u015fekilde tedavi edilmelidir ki gerek ataklar\u0131n gerekse bu h\u0131zl\u0131 ya\u015flanman\u0131n ki\u015finin hayat\u0131na verdi\u011fi\/verece\u011fi zararlar\u0131n \u00f6n\u00fcne ge\u00e7ilebilsin.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Metabolizma ile duygudurum aras\u0131nda nas\u0131l bir ili\u015fki var?&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Yak\u0131n zamanlarda tamamlanan bir beyin g\u00f6r\u00fcnt\u00fcleme \u00e7al\u0131\u015fmas\u0131nda beden kitle indeksi y\u00fcksek bipolar hastalar\u0131n beynindeki gri cevher kayb\u0131n\u0131n, beden kitle indeksi d\u00fc\u015f\u00fck bipolar hastalar\u0131n beynindeki gri cevher kayb\u0131na oranla daha fazla oldu\u011funu g\u00f6sterdi. Ayr\u0131ca, bipolar bozuklu\u011fu olan bireylerin beklenen ortalama ya\u015fam s\u00fcresinin intihardan ba\u011f\u0131ms\u0131z olarak genel topluma g\u00f6re 13,6 y\u0131l daha k\u0131sa oldu\u011fu g\u00f6sterildi. Bu ya\u015fam y\u0131l\u0131 kayb\u0131 da artm\u0131\u015f sistemik toksisite ve metabolik riskler ile ili\u015fkilendirildi.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Kilomuz beyin ya\u015flanmam\u0131z\u0131 m\u0131 etkiliyor, nas\u0131l?&nbsp;<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p>Bipolar olal\u0131m ya da olmayal\u0131m, kan \u015fekerimizdeki h\u0131zl\u0131 y\u00fckseli\u015f ve ini\u015fler, k\u0131lcal damarlar\u0131m\u0131zda karamelle\u015fmi\u015f \u015fekerin birikmesini sa\u011fl\u0131yor ve bu b\u00fcy\u00fck damar duvarlar\u0131m\u0131zdaki k\u0131lcal damarlar\u0131 da kaps\u0131yor, yani b\u00fcy\u00fck damarlar\u0131m\u0131z\u0131n duvar\u0131 zarar g\u00f6r\u00fcyor. Bu zarar g\u00f6rm\u00fc\u015f duvara kan\u0131m\u0131zda dola\u015fan y\u00fcksek seviyedeki ya\u011flar tak\u0131l\u0131yor ve o ya\u011flara da kan\u0131m\u0131zdaki kalsiyum \u00e7\u00f6kerek damar duvarlar\u0131m\u0131z\u0131n i\u00e7 \u00e7eperinde t\u0131kay\u0131c\u0131 bir \u00e7imento gibi davran\u0131yor. Benzer bir durum beynimizdeki k\u0131lcal ve b\u00fcy\u00fck damarlar i\u00e7in de s\u00f6z konusu. Kanlanma bozulunca zaten organ zedelenmeleri h\u0131zla tetikleniyor. Buna bir de bipolar bozukluk veya ba\u015fka nedenlerle sahneye \u00e7\u0131kan enflamatuvar yani yang\u0131sal s\u00fcre\u00e7ler ve toksik-zehirli baz\u0131 i\u00e7 molek\u00fcller eklenince h\u0131zl\u0131 ya\u015flanma s\u00fcreci kolayca geli\u015fiyor. \u00d6zetle, bipolar olal\u0131m ya da olmayal\u0131m, a\u00e7l\u0131k ins\u00fclin d\u00fczeyimizi, 3 ayl\u0131k \u015fekerimizi yans\u0131tan HbA1c d\u00fczeyimizi, kan\u0131m\u0131zda dola\u015fan ya\u011flar\u0131 ideal seviyelerde tutmam\u0131z ruh ve beden esteti\u011fini koruyarak olabildi\u011fince uzun ve kaliteli ya\u015famam\u0131z i\u00e7in farz!&nbsp;<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Neden bir YouTube kanal\u0131 a\u00e7t\u0131n\u0131z, kimlere hitap ediyor, hangi konular hakk\u0131nda payla\u015f\u0131m yapacaks\u0131n\u0131z?<\/strong><\/p>\n\n\n<div class=\"wp-block-image\">\n<figure class=\"alignleft size-large is-resized\"><img loading=\"lazy\" decoding=\"async\" width=\"691\" height=\"1024\" src=\"https:\/\/pharmaworlddergi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/aysegul-yildiz-web-2-691x1024.jpg\" alt=\"\" class=\"wp-image-3903\" style=\"width:206px;height:auto\" srcset=\"https:\/\/pharmaworlddergi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/aysegul-yildiz-web-2-691x1024.jpg 691w, https:\/\/pharmaworlddergi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/aysegul-yildiz-web-2-203x300.jpg 203w, https:\/\/pharmaworlddergi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/aysegul-yildiz-web-2-768x1138.jpg 768w, https:\/\/pharmaworlddergi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/aysegul-yildiz-web-2-1037x1536.jpg 1037w, https:\/\/pharmaworlddergi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/aysegul-yildiz-web-2-1383x2048.jpg 1383w, https:\/\/pharmaworlddergi.com\/wp-content\/uploads\/2024\/12\/aysegul-yildiz-web-2.jpg 1600w\" sizes=\"(max-width: 691px) 100vw, 691px\" \/><\/figure><\/div>\n\n\n<p>Biz akademisyenler, bilim ve ara\u015ft\u0131rma yolculu\u011funda ilerlerken uzun y\u0131llar ancak \u00f6\u011frencilerimize ve meslekta\u015flar\u0131m\u0131za e\u011fitim verebildik. Oysa, psikiyatri gibi bir alan g\u00fcnl\u00fck ya\u015fama dair o kadar \u00e7ok konu bar\u0131nd\u0131r\u0131yor ve toplum olarak bu konularda o kadar do\u011fru bildi\u011fimiz yanl\u0131\u015flar ve eksikler var ki. Psikiyatrinin kapsama alan\u0131 i\u00e7indeki konular\u0131 ele alan \u2018<em>\u0130stanbullu Gelin<\/em>\u2019, \u2018<em>Masumlar Apartman\u0131<\/em>\u2019, \u2018<em>K\u0131rm\u0131z\u0131 Oda<\/em>\u2019, \u2018<em>Camdaki K\u0131z<\/em>\u2019, \u2018<em>Yal\u0131 \u00c7apk\u0131n\u0131<\/em>\u2019 gibi dizileri toplumun bu kadar kucaklamas\u0131 bu ihtiyac\u0131 a\u00e7\u0131k\u00e7a g\u00f6stermi\u015f oldu. Bizler, \u00e7ok s\u0131ra d\u0131\u015f\u0131 insanlar\u0131n, \u00e7ok s\u0131ra d\u0131\u015f\u0131 ya\u015fam \u00f6yk\u00fclerine tan\u0131kl\u0131k ederken ya\u015fanm\u0131\u015fl\u0131klarla bezenen teorik bilgileri etik nedenlerle \u00fczerinden onlarca y\u0131l ge\u00e7meden kitaplara ve dizilere aktaramay\u0131z. Bu nedenle de bu birikimlerin topluma ula\u015fmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacak her kanala a\u00e7\u0131k olmal\u0131y\u0131z. Ya\u015fad\u0131\u011f\u0131m\u0131z zaman diliminde ise, YouTube, Instagram gibi platformlar en kolay kitle ula\u015f\u0131m ara\u00e7lar\u0131 oldu\u011fu i\u00e7in bu platformlar\u0131 de\u011ferlendirerek herkesin bu birikimlere eri\u015febilirli\u011fini sa\u011flamaya \u00e7al\u0131\u015ft\u0131k.<\/p>\n\n\n\n<p>Payla\u015f\u0131mlar\u0131m\u0131z, \u015fu an \u00e7ift dinamikleri ile ba\u015flad\u0131 ve bek\u00e2r, evli, gen\u00e7, ya\u015fl\u0131 her ya\u015f grubuna ve cinsiyete hitap ediyor. \u201cKad\u0131nlar\u0131 anlamak zor\u201d diyen erkeklere, kad\u0131nlar\u0131n bak\u0131\u015f a\u00e7\u0131s\u0131n\u0131, d\u00fc\u015f\u00fcnce bi\u00e7imini, duygu ak\u0131\u015f\u0131n\u0131 ve beklentilerini; \u201ctahamm\u00fcl s\u0131n\u0131rlar\u0131m\u0131 zorluyor s\u00fcrekli yanl\u0131\u015f yap\u0131yor ve yapt\u0131\u011f\u0131 yanl\u0131\u015flar\u0131 anlam\u0131yor\u201d diyen kad\u0131nlara da erke\u011fin var olu\u015fsal s\u00fcreci itibar\u0131yla temel odak noktalar\u0131n\u0131 ve ger\u00e7ekten baz\u0131 detaylar\u0131 nas\u0131l g\u00f6remedi\u011fini anlatmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. Gen\u00e7lere ise, do\u011fru e\u015f se\u00e7imini, \u00e7ift olabilmenin ve kalabilmenin alt\u0131n anahtarlar\u0131n\u0131 ama en \u00e7ok kendilerini ke\u015fif yolculu\u011funda nas\u0131l ilerleyebileceklerini aktarmaya \u00e7al\u0131\u015f\u0131yoruz. \u0130zlendik\u00e7e konular\u0131n \u00e7e\u015fitlili\u011fi de artacak ve tabii ki ana konular\u0131m\u0131z olan duygudurum, kayg\u0131, uyku, \u00f6zg\u00fcven, \u00e7at\u0131\u015fma, sosyalle\u015febilme, ruh ve beden esteti\u011finin vazge\u00e7ilemez b\u00fct\u00fcnl\u00fc\u011f\u00fc, mant\u0131k muhakeme zinciri kurma becerisi, e\u011fitim, ihanet, vefa-vefas\u0131zl\u0131k, adalet, sayg\u0131, \u00f6fke, cinsel kimlik aray\u0131\u015flar\u0131, dikkat eksikli\u011fi, \u00f6\u011frenme sanat\u0131, k\u0131skan\u00e7l\u0131k ve olmazsa olmaz hayati yat\u0131r\u0131mlar gibi \u00e7ok farkl\u0131 konular\u0131 da i\u015fleyece\u011fiz.<\/p>\n\n\n\n<p><strong>Son olarak neler eklemek istersiniz?<\/strong><\/p>\n\n\n\n<p><a href=\"https:\/\/www.youtube.com\/redirect?event=channel_description&amp;redir_token=QUFFLUhqa0ZfMF9ubjVUcVU4SEM4bEI5SzVzVlF3Z29FZ3xBQ3Jtc0ttVDlVd2VPNVM3d20wblAtQzdHX25fNlFadl9sRUM3RmlfSFFGU0s4eHFLc0x1cFNiMko5dVFTenZfVkNWRmx3eVJaTGdoUFZFaDVBeFQ3MU1wZ0RpeEMyMlphWHpxNnlQOUFFTTlhcGxhSmJFb3lpRQ&amp;q=instagram.com%2Fdraysegulyildiz\" target=\"_blank\" rel=\"noreferrer noopener\">instagram.com\/draysegulyildiz<\/a> ve <a href=\"http:\/\/www.youtube.com\/@profaysegulyildiz\">www.youtube.com\/@profaysegulyildiz<\/a> sayfalar\u0131m\u0131za yorumlar\u0131n\u0131z\u0131 ve katk\u0131lar\u0131n\u0131z\u0131 bekliyoruz ki interaktif bir \u015fekilde en ihtiya\u00e7 duyulan konular\u0131 birlikte ele alabilelim. Ayr\u0131ca bipolar bozukluk ile ilgilenen t\u00fcm klinisyenler, ara\u015ft\u0131rmac\u0131lar, \u00f6\u011frenciler, hastalar ve yak\u0131nlar\u0131 i\u00e7in y\u0131llard\u0131r heyecanla beklenen ve Oxford University Press yay\u0131n\u0131 olan, Prof. Dr. Charles Nemeroff ve Prof. Dr .Pedro Ruiz ile birlikte edit\u00f6r\u00fc olmaktan onur duydu\u011fum ve \u0130ngilizcesi sadece amozon.com \u00fczerinden al\u0131nabilen \u201c<em>The Bipolar Book: History, Neurobiology, and Treatment<\/em>\u201d\u0131n bire bir T\u00fcrk\u00e7e \u00e7evirisi, \u201c<em>Bipolar Bozuklu\u011fun Tarih\u00e7esi, N\u00f6robiyolojisi ve Tedavisi<\/em>\u201d kitab\u0131 da Duygudurum Vakf\u0131 ad\u0131na 29 Ekim Cumhuriyet Bayram\u0131m\u0131zda yay\u0131nland\u0131. Kitaba ula\u015fmak isteyenler 0536 6962333 numaral\u0131 telefonu arayarak bilgi alabilirler.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Bipolar bozukluk alan\u0131ndaki \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 ile hem T\u00fcrkiye\u2019de hem de yurt d\u0131\u015f\u0131nda ad\u0131ndan s\u0131k\u00e7a s\u00f6z ettiren Dokuz Eyl\u00fcl \u00dcniversitesi T\u0131p Fak\u00fcltesi Psikiyatri Anabilim Dal\u0131 Emekli \u00d6\u011fretim \u00dcyesi Prof. Dr. Ay\u015feg\u00fcl Y\u0131ld\u0131z ile bipolar bozuklu\u011fun seyri, tan\u0131s\u0131 ve tedavisi ile metabolizma ve duygudurum ili\u015fkisi \u00fczerine konu\u015ftuk.<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":3904,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[48,2],"tags":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/pharmaworlddergi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3900"}],"collection":[{"href":"https:\/\/pharmaworlddergi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/pharmaworlddergi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pharmaworlddergi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pharmaworlddergi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=3900"}],"version-history":[{"count":3,"href":"https:\/\/pharmaworlddergi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3900\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":3907,"href":"https:\/\/pharmaworlddergi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/3900\/revisions\/3907"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/pharmaworlddergi.com\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/3904"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/pharmaworlddergi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=3900"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/pharmaworlddergi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=3900"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/pharmaworlddergi.com\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=3900"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}