Novartis Türkiye, Türk Hematoloji Derneği iş birliği ve Türkiye Yapay Zeka İnisiyatifi’nin (TRAI) danışmanlığıyla hayata geçirdiği “Hematolojide Yapay Zeka ile Bilimsel Üretkenlik İş Birliği Programı”nı (HEM-AI), 11 Kasım’da düzenlenen Türkiye Yapay Zeka Zirvesi’nde gündeme taşıdı.
Türkiye Yapay Zeka İnisiyatifi (TRAI) tarafından dokuzuncusu “Ajanlar Aramızda” temasıyla düzenlenen Türkiye Yapay Zeka Zirvesi, sağlık alanında yapay zekânın bilimsel araştırmalara katkısının ele alındığı önemli bir buluşmaya ev sahipliği yaptı. Novartis Türkiye ve Türk Hematoloji Derneği iş birliğiyle, TRAI’nin danışmanlığında yürütülen HEM-AI2026 programının gündeme geldiği “Yapay Zeka ile Tıpta ve Hematolojide Nereye Evriliyoruz?” başlıklı oturumda, hekimlerin klinik kararları ile yapay zeka kararlarının değerlendirilmesine yönelik yenilikçi bir bilimsel yaklaşım paylaşıldı. Türk Hematoloji Derneği (THD) Başkanı ve Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Özgür Mehtap, THD Hematolojide Yapay Zeka Bilimsel Alt Komitesi Üyesi ve İstanbul Medipol Üniversitesi Hematoloji Bölümü Öğretim Üyesi Dr. Olgu Erkin Çınar, THD Hematolojide Yapay Zeka Bilimsel Alt Komitesi Üyesi ve SBÜ Bursa Yüksek İhtisas Eğitim ve Araştırma Hastanesi Hematoloji Uzmanı Dr. Hilmi Erdem Gözden ve TRAI Akademi Eğitim Direktörü Esin Özkan ile Novartis Türkiye Tedavi Alanı Medikal Lideri Dr. Merve Çilingiroğlu’nun katıldığı oturumda, yapay zekanın klinik karar süreçlerinin anlaşılmasındaki rolü ve bilimsel iş birliklerinin önemi değerlendirildi.
Novartis Türkiye Ülke Başkanı Serkan Barış, yapay zekanın sağlık alanında yarattığı dönüşümün bilimsel iş birlikleriyle desteklenmesinin önemine dikkat çekerek şunları söyledi:
“Yapay zeka, bilimsel bilginin üretilme ve değerlendirilme süreçlerini dönüştürme potansiyeliyle sağlık alanında yeni fırsatlar sunuyor. Novartis olarak inovasyonu yalnızca yeni tedaviler geliştirmekle sınırlı görmüyor, bilimsel araştırmaları ve sağlık ekosistemindeki iş birliklerini de bu yaklaşımın önemli bir parçası olarak değerlendiriyoruz. Türk Hematoloji Derneği ve TRAI ile hayata geçirdiğimiz program, farklı disiplinlerin bilgi birikimini ortak bir bilimsel amaç etrafında buluşturmanın değerli bir örneği. Bu iş birliğinden doğan bilimsel çalışmaların ulusal ve uluslararası hematoloji kongrelerinde sunulmak üzere kabul edilmesini son derece kıymetli buluyoruz. Sağlık ekosistemindeki paydaşlarımızla birlikte, yenilikçi teknolojilerin bilimsel üretkenliğe katkısını artıracak sürdürülebilir iş birliklerini desteklemeye devam edeceğiz.”
“Amacımız hekimle yapay zekâyı yarıştırmak değil, kararların nerede ayrıştığını anlamaktı”
Türk Hematoloji Derneği Başkanı ve Kocaeli Üniversitesi Tıp Fakültesi Hematoloji Bilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Özgür Mehtap, programın bilimsel yaklaşımına ilişkin şu değerlendirmede bulundu:
“Hematoloji; klinik bulguların, laboratuvar sonuçlarının, genetik ve moleküler verilerin birlikte değerlendirilmesini gerektiren çok katmanlı bir alan. Yapay zeka, bu farklı verilerin analizinde ve klinik karar süreçlerinin daha iyi anlaşılmasında önemli bir potansiyel taşıyor. Novartis ile gerçekleştirdiğimiz iş birliğinde amacımız, hekimlerle yapay zekayı yarıştırmak değil, aynı klinik vakalar karşısında hangi noktalarda örtüştüklerini ve ayrıştıklarını bilimsel yöntemlerle incelemekti. Bu yaklaşım, yapay zekanın sunduğu önerilerin güçlü ve sınırlı yönlerini anlamak açısından değerli bir araştırma zemini oluşturuyor. Yapay zekayı hekimin yerine geçen bir teknoloji değil, bilimsel değerlendirmesini ve hasta odaklı kararlarını destekleyen bir araç olarak görüyoruz. Önceliğimiz, bu teknolojilerin bilimsel olarak doğrulanabilir, açıklanabilir ve insan denetiminde kullanılmasını desteklemek.”
Klinik vinyet modeliyle hekim ve yapay zeka kararları bilimsel olarak değerlendirildi
HEM-AI programı kapsamında hematolojideki iki önemli tedavi alanında Klinik vinyet modeliyle 323 bağımsız hekim değerlendirmesi elde edildi. Bu değerlendirmeler, her vinyet ve bağlam için tutarlılık amacıyla 10 kez tekrarlanan ve farklı modellerle doğrulanan yapay zeka temelli klinik karar önerileriyle birlikte ele alınarak benzerlik ve farklılıklar incelendi. Hekimlerin belirli klinik durumlar karşısında verdikleri kararların incelenmesine olanak sağlayan bu yöntemle, hekimlerin tedavi yaklaşımları ile yapay zekâ tarafından üretilen kararlar ortak bir araştırma çerçevesinde değerlendirildi.
Çalışmada farklı karar yaklaşımlarının sistematik biçimde incelenmesine ve yapay zekanın klinik karar süreçlerindeki potansiyelinin bilimsel yöntemlerle değerlendirilmesine yönelik bir model ortaya konuldu.
Bu metodolojiyle elde edilen bilimsel çalışmalar, 52. Ulusal Hematoloji Kongresi’nde ve dünyanın önde gelen hematoloji kongrelerinden Amerikan Hematoloji Derneği (ASH) Yıllık Kongresi’nde sunulmak üzere kabul edildi. Bu gelişme, Türkiye’de farklı paydaşların katılımıyla yürütülen bilimsel iş birliğinin uluslararası akademik platformlara taşınması açısından önem taşıyor.
Sağlıkta yapay zekânın geleceğinde bilimsel doğrulama ve insan denetimi öne çıkıyor
Türkiye Yapay Zeka Zirvesi’ndeki oturumda, yapay zekânın sağlık alanında sunduğu fırsatların yanı sıra güvenilir kullanımına ilişkin gereklilikler de ele alındı. Yapay zekâ tarafından üretilen önerilerin klinik bağlamı ne ölçüde dikkate aldığı, dayandığı bilgilerin güvenilirliği ve karar süreçlerinin açıklanabilirliği, üzerinde durulan başlıklar arasında yer aldı.
Hekimlerin klinik deneyimi ile yapay zekânın veri değerlendirme kapasitesinin birbirini tamamlayabileceği, ancak teknolojinin bilimsel doğrulama ve insan denetimi çerçevesinde kullanılması gerektiği vurgulandı. HEM-AI kapsamında geliştirilen yaklaşımın, gelecekte farklı tıp alanlarında yürütülecek araştırmalara uyarlanabilecek bir metodoloji sunması ve yapay zekânın bilimsel kullanımına yönelik yeni çalışmalara zemin hazırlaması hedefleniyor.
İlaç Sektörü-Hekim ve Eczacıların Dergisi